Vísnakeppni í sćluviku áriđ 2000

,,Enn skal róa á sónarsjó”

 

Sćluvika Skagfirđinga hófst sunnudaginn 30. apríl s.l., međ stuttri opnunardagskrá í Safnahúsinu á Sauđárkróki. Unnar Ingvarsson skjalavörđur og nýskipađur forstöđumađur Safnahússins stjórnađi samkomunni. Snorri Björn Sigurđsson sveitarstjóri setti sćluvikuna međ nokkrum orđum en síđan voru kunngerđ úrslit í vísnakeppni Safnahússins áriđ 2000 og um leiđ opnuđ sýning Félags trérennismiđa, ţar sem drjúgur hluti sýningarmuna var úr smiđju heimamanna. Auk ţess var á heiđurspalli sýningarinnar stór útskorinn kistill eftir Bólu-Hjálmar međ ártalinu 1838, nýheimtur frá Danmörku, keyptur ţađan frá forngripasala. Ađ venju kom drjúgur hópur fólks til ţessarar opnunar og hlýddi á ţegar Björn Björnsson skólastjóri kynnti niđurstöđur dómnefndar vísnakeppninnar, en hana skipuđu undirritađur ásamt Birni skólastjóra. Ingimar Jóhannsson umbođsmađur Sjóvá/Almennra á Sauđárkróki veitti nú sem fyrr peningaverđlaun fyrir bestu vísuna og besta botninn. Ţau voru 10.000 krónur fyrir bestu vísuna og ađrar 10.000 krónur fyrir besta botninn. Auk ţess fengu ţrír höfundar viđurkenningu fyrir vísu og botna og var ţađ renndur penni úr smiđju Vals Ingólfssonar trésmíđameistara á Sauđárkróki.

            Keppnin var nú haldin í sjötta sinn og ţátttaka öllu meiri en síđasta ár. 25 sendu inn vísur og botna og alls bárust 83 botnar, en 23 heilar vísur. Keppnin var tvíţćtt eins og áđur. Annars vegar var beđiđ um vísu um Drangey, en hins vegar botna viđ ţrjá fyrriparta.          Meira var nú um góđar vísur og botna en oft áđur og dómnefnd nokkur vandi á höndum ţví ađ úr mörgu var ađ velja. Lítiđ var um vísur sem ekki komu til álita t.d. vegna ţess ađ ekki vćri fylgt réttum bragreglum. Skal nú gefiđ nokkurt yfirlit um kveđskapinn.

            Fyrripartarnir voru ţrír ađ ţessu sinni, misjafnlega erfiđir viđfangs, en leystu verkefnin međ prýđi:

 

            Fyrst var gefiđ ţetta upphaf í tilefni sćluvikunnar:

 

            Sćluvikan sýnir oss

            syndakviku bera.

 

            Pálmi Jónsson á Sauđárkróki botnar svo:

 

            Áfram stika ungir menn

            án ţess hik ađ gera.

           

            Gunnar Rögnvaldsson á Hólum botnar:

 

            Lćkirnir viđ klakann kela,

            klökknar um á heiđinni.

 

            Guđríđur Helgadóttir í Austurhlíđ vill hafa ţetta svona:

 

            Eftir svikinn ástarkoss

            ćtti hik ađ vera.

 

 

            Úlfar Sveinsson á Ingveldarstöđum er vinnusamur mađur og hugsar ţetta ţannig:

 

            Ef ég fengi ástarkoss

            og eitthvađ fleira ađ gera.

 

            Heiđar Karlsson á Húsavík botnar ţannig:

 

            Augnabliksins ćđsta hnoss

            ýmsir ţykjast vera.

 

 

            Nćsti fyrripartur var örđugri viđfangs, en sumum tókst vel ađ leysa erfiđa rímţraut. Mörgum fór ţó sem Agli Helgasyni á Sauđárkróki ađ ţeir lentu í vandrćđum međ rímorđin:

           

Enn skal róa á sónarsjó,

            sýna ađ ţróist braglist frjó,

            mest mér óa orđ međ ó,

            ađ eiga ei nóg svo rími ţó.

 

            Fyrriparturinn var annars svona:

 

            Afli’ er nógur út um sjó,

            engir róa drengir ţó.

 

            Bjarni Jóhannsson í Víđilundi botnađi svo:

 

            En fyrrum ólöt aflakló

            ýsur dró og kvađ og hló.

 

            Guđríđur B. Helgadóttir í Austurhlíđ botnar:

 

            Sýndi góa hvassa kló,

            kólgu spjó um ţóftu’ og tó.

 

            Alfređ Guđmundsson kennari á Sauđárkróki botnar:

 

            Starfiđ ţróa, stilla tóg,

            stinga mjóum bolta í ró.

 

            Loks endar Heiđar Karlsson á Húsavík vísuna svona:

 

            Oft úr flóa ýsur dró

aflakló međ ţröngan skó.

 

Síđasti fyrriparturinn býđur upp á ljúfa vorstemmningu og margir kláruđu hann laglega:

 

Vermir sólin völl og mela,

voriđ er á leiđinni.

 

Hilmir Jóhannesson botnar:

           

Brćđir snjó og ţíđir ţela

ţytmjúk gola á heiđinni.

 

Ţórey Helgadóttir á Tunguhálsi botnar svo:

 

Lóan fer ţá kát ađ kela

viđ karlinn sinn á heiđinni.

 

Guđmundur Sveinsson á Sauđárkróki botnar:

 

Kveđur landiđ kuldi og héla,

klökknar ís á heiđinni.

 

Edda Vilhelmsdóttir á Sauđárkróki botnar svo:

 

Bak viđ hólinn blóm sig fela,

og borin ćr á heiđinni.

 

 

            Jón Pálmason á Sauđárkróki fer í gangnastemmningu og botnar:

 

            Kátir saman kneyfa af pela

            karlar uppi á heiđinni.

 

            Drangey er sannnefnd perla Skagafjarđar og var fyrrum kölluđ ,,mjólkurkýr Skagfirđinga” međan menn sóttu ţangađ fugl og egg í tugţúsunda tali og veittu nýmeti inn á meiri hluta heimila í Skagafirđi á vorin, stundum í búsveltu eftir harđan vetur og vor. Margar góđar vísur bárust um Drangey og auk ţess tvö kvćđi. Og ţótt ţetta eigi ađ vera lausavísnaţáttur er freistandi ađ birta hér a.m.k. annađ kvćđiđ. Ţađ er eftir Hilmi Jóhannesson á Sauđárkróki:

 

            Sólin Drangey svífur um

            sumarlangan daginn.

            Í vetrar ströngu veđrunum

            veđur hún kaldan sćinn.

 

            Drangey djúpt í hafi,

            rís međ björgin brött og há,

            búa fuglar utan á.

            Drangey djúpt í hafi.

 

 

            Drangey djúpt í hafi,

            brýtur kargan bárufans,

            sem berst ađ ströndum Ísalands.

            Drangey djúpt í hafi.

 

            Drangey djúpt í hafi.

            Um sumarnótt viđ sólarglóđ

            sýđur hennar forna blóđ.

            Drangey djúpt í hafi.

 

            Drangey djúpt í hafi.

            Af himnasmiđi hćstum gjör,

            heldur vörđ um Skagafjörđ.

            Drangey djúpt í hafi.

 

 

            Sigurjón Runólfsson frá Dýrfinnustöđum mćlir svo til eyjarinnar:

 

            Oft hefur Drangey aliđ menn

            eftir strangan vetur.

            Daga langa eyjan enn

            oss til fanga hvetur.

           

            Gunnar Rögnvaldsson á Hólum hefur í huga ţjóđsöguna um uppruna eyjarinnar:

 

            Drangey flýtur firđi á,

            fuglum nýtur höldur.

            Kerling hrýtur kúnni hjá,

            karlinn brýtur öldur.

 

            Einar Sigtryggsson á Sauđárkróki hefur ţetta ađ segja:

 

            Úti’ á firđi eyjan há

            á sér langa sögu merka.

            Drangey minnir okkur á

            Illuga og Gretti sterka.

 

            Skal nú lokiđ yfirliti á kveđskap ţeim er barst í keppnina, en taldar ţćr vísur og botnar, sem fengu aukaverđlaun. Ţar er fyrstan ađ telja Rúnar Kristjánsson á Skagaströnd, en dómnefnd ţótt hann leysa međ prýđi erfiđa rímţraut án ţess ađ fatast merkingin ţótt grípa yrđi til latínunnar:

 

            Afli’ er nógur út um sjó,

            engir róa drengir ţó.

            Kerfiđ lógar frelsis fró,

            flestum óar status quo.

 

 

            Bjarni Jóhannsson í Víđilundi hlaut einnig viđurkenningu fyrir sinn botn:

 

            Sćluvikan sýnir oss

            syndakviku bera.

            Alltaf ţykir ástarkoss

            yndi mikiđ vera.

 

            Loks hlaut Kristján Árnason viđurkenningu fyrir sína Drangeyjarvísu sem gerđ er af mikilli íţrótt, en hann hefur nánast veriđ fastur áskrifandi ađ verđlaunum í vísnakeppninni frá upphafi.

 

            Forđum klettahöllin háa

            hungrađ metta náđi liđ.

            Nafniđ Grettis, kappans knáa

            Er knýtt og fléttađ eyna viđ.

 

            Ákveđiđ var ađ peningaverđlaunin skiptust í tvennt. Annars vegar fyrir besta botninn og hins vegar fyrir bestu Drangeyjarvísuna. Verđlaunabotninn átti ađ ţessu sinni Engilráđ M. Sigurđardóttir á Sauđárkróki:

 

            Vermir sólin völl og mela,

            voriđ er á leiđinni.

            Ekki lengur fannir fela

            fjalldrapann á heiđinni.

 

            Bestu Drangeyjarvísuna ađ mati dómnefndar átti svo Pálmi Runólfsson frá Hjarđarhaga ţar sem hann höfđar til sögunnar og tilfinninganna:

 

            Biskupi tókst björg ađ signa,

            bađ um náđ sem miklu varđar.

            Alltaf verđur eyjan tigna

            ađalsmerki Skagafjarđar.

 

           

            Ađ endingu vil ég fyrir hönd Safnahússins á Sauđárkróki ţakka öllum sem lögđu sitt til ţessarar skemmtunar og fornu ţjóđaríţróttar. Vísnakeppnin hefur nú skapađ sér hefđ í byrjun sćluviku og verđur vonandi áfram um ókomna tíđ. Sveinn S. Pálmason á Sauđárkróki lét fljóta međ til okkar nokkrar fallegar hendingar utan dagskrár. Fer vel á ađ ljúka ţessari umfjöllun međ ţeirri vísu.

 

Ađ ellikvíđa geri grín,

gleđin tíđur draumur,

Áfram líđur ćvin mín

eins og blíđur straumur.

 

                                                                      Hjalti Pálsson.

Svćđi

Hérađsskjalasafn Skagafjarđar  |  Safnahúsinu viđ Faxatorg  |  550 Sauđárkrókur  |  Sími 455 6077